Article on other languages:
- Portugal
- Portugal
- ፖርቱጋል
- Portugal
- البرتغال
- ܦܘܪܛܘܓܠ
- Portugal
- Portuqaliya
- Portugal
- Португалия
- পর্তুগাল
- ཕུ་ཐོ་ཡ
- পর্তুগাল
- Portugal
- Portugal
- Portugal
- Португали
- Portugal
- Portugallu
- Portugaliya
- Portugalsko
- Pòrtugalskô
- Португали
- Portiwgal
- Portugal
- Portugal
- Portekiz
- Portugalska
- ޕޯޗުގަލް
- པོར་ཅུ་གལ་
- Πορτογαλία
- Portugal
- Portugalio
- Portugal
- Portugal
- Portugal
- Purtugal
- پرتغال
- Portugali
- Portugal
- Portugal
- Portugal
- Portugal
- Portegal
- An_Phortaingéil
- A'_Phortagail
- Portugal
- Poytuga
- 𐍀𐌰𐌿𐍂𐍄𐌿𐌲𐌰𐌻𐌾𐌰
- Yn_Phortiugal
- Phù-thò-â
- Potugala
- פורטוגל
- पुर्तगाल
- Portugal
- Portugalska
- Pòtigal
- Portugália
- Պորտուգալիա
- Portugal
- Portugal
- Portugal
- Portugal
- Portugal
- Portúgal
- Portogallo
- ポルトガル
- potygu'e
- Portugal
- პორტუგალია
- Португалия
- Portugali
- ಪೋರ್ಚುಗಲ್
- 포르투갈
- पुर्तगाल
- Portûgal
- Португалия
- Portyngal
- Lusitania
- Portugal
- Portugal
- Portugal
- Pòrtogallo
- Portogal
- Pulutugal
- Portugalija
- Portugāle
- Potukara
- Португалија
- പോര്ച്ചുഗല്
- पोर्तुगाल
- Portugal
- Portugall
- Portocallān
- Purtuallo
- Portugal
- पोर्चुगल
- Portugal
- Portugal
- Portugal
- Portugal
- Portûnga
- Portugal
- Португали
- Portugal
- Portugalia
- Portugal
- پرتګال
- Portugal
- Purtugal
- Portugal
- Portugaliya
- Portugalia
- Португалия
- पुर्तगाल
- Portugallu
- Portugála
- Portugal
- Portugal
- Portugalsko
- Portugalska
- Portugal
- Portugalia
- Португал
- Portugal
- Ureno
- Portůgalijo
- போர்த்துகல்
- Portugál
- Португалия
- ประเทศโปรตุเกส
- Portugal
- Posugol
- Portekiz
- Pōtītī
- Португалия
- Португалія
- پرتگال
- Portugaliya
- Portogało
- Bồ_Đào_Nha
- Portugän
- Portugal
- Portugal
- Portugaal
- 葡萄牙
- פארטוגאל
- Portugal
- 葡萄牙
|
|||||
| Нацыянальны дэвіз: няма | |||||
 |
|||||
| Афіцыйная мова | партугальская | ||||
| Сталіца | Лісабон | ||||
| Найбуйнейшы горад | Лісабон | ||||
| Урад | Парламенцкая дэмакратыя Анібал Каваку Сільва Жазэ Сакратэш |
||||
| Плошча - Агульная - % вады |
110 месца ў свеце 92 391 км2 0,5% |
||||
| Насельніцтва - Агульнае (2005) - Шчыльнасць |
76 месца ў свеце 10 495 000 114/км² |
||||
| ВУП - Агульны (2005) - на душу насельніцтва |
41 месца ў свеце $203,4 млрд $19 335 |
||||
| Валюта | Эўра (EUR) |
||||
| Часавы пояс - улетку |
WET (UTC) EST (UTC+1) |
||||
| Незалежнасць |
24 чэрвеня 1128 | ||||
| Дзяржаўны гімн | A Portuguesa | ||||
| Аўтамабільны знак | P | ||||
| Дамен верхняга ўзроўню | .pt | ||||
| Тэлефонны код | +351 |
||||
Партугалія, краіна ў Паўднёвай Еўропе. Знаходзіцца на Пірынейскім паўвостраве і астравах Атлантычнага акіяна. Мяжуе з Іспаніяй.
Змест |
Гісторыя
У 711 годзе краіну захапілі маўры, Партугалія стала часткай Кардоўскага халіфату, дынастыі Альмаравідаў. 1139 Партугалія стала незалежным ад Іспаніі каралеўствам. У 15 ст. Партугалія была моцнай марской дзяржавай Еўропы, а ў наступным стагоддзі першай з еўрапейскіх краін утварыла вялізную імперыю з заморскіх уладанняў у Паўднёвай Амерыцы, Афрыцы, Індыі і Ост-Індыі. У 1910 годзе манархія была зрынутая, а ў 1974 годзе Партугалія збавілася ад дыктатарскага ўрада, які быў усталяваны у 1926. Прынятая канстытуцыя ў 1976 абвясціла парламенцкую[Крыніца?] рэспубліку.
Дзяржаўны лад
Партугалія — парламенцкая[Крыніца?] рэспубліка. Прэзідэнт абіраецца усеагульным галасаваннем на 5 гадоў.
- Урад узначальвае прэм'ер-міністр, які, як правіла, з'яўляецца лідэрам партыі, што перамагае на парламенцкіх выбарах. Прэм'ер-міністр фарміруе склад свайго кабінета.
Урад Партугаліі - Старшынства міністраў, у ліку якога 14 міністраў:
1) замежных спраў,
2) сельскай гаспадаркі, вясковага развіцця і рыбалоўства,
3) грамадскіх інстытутаў, транспарта і камунікацый,
4) фінансаў і грамадскага кіравання,
5) працы і грамадскай салідарнасці,
6) аховы здароўя,
7) нацыянальнай бяспекі,
8) адукацыі,
9) ўнутранага кіравання,
10) юстыцыі,
11) навукі, тэхналогіі і вышэйшай адукацыі,
12) культуры,
13) аховы навакольнага асяроддзя, тэрытарыяльнага парадку і мясцовага развіцця,
14) эканомікі і новаўвядзенняў.[1]
У Партугаліі дзейнічае шматпартыйная сістэма. Аднак асноўнае палітычнае дужанне адбываецца паміж дзвюма партыямі: сацыялістычнай і сацыял-дэмакратычнай.
Адміністрацыйнае дзяленне
Да 1976 тэрыторыя Партугаліі была падзеленая на правінцыі. Пасля адміністрацыйнай рэформы тэрыторыя кантынентальнай Партугаліі падзеленая на 18 акругаў. Астраўныя землі (Азорскія астравы і Мадэйра) маюць стан аўтаномных вобласцяў. Гл. гэтак жа Муніцыпалітэты Партугаліі.
Сталіца
Размешчаная на ўзбярэжжы р.Тэжу. Плошча сталіцы складае - 84 км.кв. Насельніцтва - 556 797 чалавек. Вялікі Лісабон (горад з прадмесцямі) - 2.750 км.кв. і насельніцтвам у 2,1 млн чалавек.
Насельніцтва
Колькасць
- 1961 г. – 9,1 млн. чал.
- 1976 г. – 9,7 млн. чал.
- 1986 г. – 10,3 млн. чал.
- 1998 г. – 9,8 млн. чал.[Крыніца?]
- 2007 г. – 10,6 млн. чал.
Узроставы склад: да 14 гадоў : 16,4% (м.р. - 912,995 / ж.р. - 835,715) 15-64 гадоў : 66,2% (м.р. - 3,514,905 / ж.р. - 3,555,097) больш за 65 гадоў : 17,4% (м.р. - 764,443 / ж.р. - 1,093,755)[1]
Сярэдні век - 39,1 год. (для мужчын - 37 гадоў; для жанчын - 41,3 г.). Гадавы прырост 0,305%. Нараджальнасць - 10,45 (на тысячу чалавек). Смяротнасць - 10,62 (на тысячу чалавек)[1]
Культура
Літаратура
Партугалію называюць краінай паэтаў. У партугальскай літаратуры паэзія заўсёды мела значна большы ўплыў за прозу. У эпоху Сярэднявечча — калі ўтварылася партугальская нацыя — на паўднёвым усходзе Іберыйскага паўвострава паэзія была вельмі распаўсюджанай. У гэты час узніклі адметныя эпічныя і лірычныя творы. Самымі вядомымі класічнымі паэтамі Партугаліі з'яўляюцца Луіс дэ Камоэс і Фернанда Песоа. Існуе шэраг іншых, менш вядомых мастакоў слова, якія таксама аказалі значны ўплыў на станаўленне сучаснай партугальскай літаратуры.
